जय देवी अंबाबाई, परशुरामाचे आई: श्री रेणुका मातेची आरती आणि भावार्थ | Renuka Mata Aarti Marathi
माहूरगड निवासिनी श्री रेणुका मातेची अत्यंत भावपूर्ण आरती. 'परशुरामाचे आई' आणि 'मातापुरी तुझा वास' असे वर्णन असलेल्या या आरतीचे संपूर्ण शब्द आणि अर्थ जाणून घेण्यासाठी हा लेख वाचा.
श्री रेणुका माता आरती
जेव्हा आपण "जय देवी अंबाबाई..." म्हणत ही आरती गातो, तेव्हा आपण केवळ एका मूर्तीची पूजा करत नाही, तर त्या मातृशक्तीला आवाहन करत असतो जी संकटकाळी आपल्या पाठीशी उभी राहते.
आरती
जय देवी अंबाबाई | परशुरामाचे आई ||
आरती ओवाळीन | माझे रेणुकाई || जय देवी || ध्रु ||
मातापुरी तुझा वास | भक्त धरिती ध्यास ||
संकट समयास | धाव घेई तू ख़ास || जयदेवी || १ ||
जय देवी अंबाबाई | परशुरामाचे आई ||
आरती ओवाळीन | माझे रेणुकाई || जय देवी || ध्रु ||
काय वर्णु तुझे गुण | शेष थकलासे जाण ||
अज्ञान हरी पाही | आंबे देई दर्शन || जयदेवी || २ ||
जय देवी अंबाबाई | परशुरामाचे आई ||
आरती ओवाळीन | माझे रेणुकाई || जय देवी || ध्रु ||
साडेतीन शक्तिपीठांपैकी एक असलेल्या माहूरगडावर (मातापूर) वसलेली आई रेणुका ही महाराष्ट्राची कुलस्वामिनी आहे. भगवान परशुरामाची जननी म्हणून तिला विशेष मान आहे. जेव्हा भक्त माहूरला जातात किंवा घरात देवीची पूजा मांडतात, तेव्हा आई रेणुकेची विशिष्ट आरती गाऊन तिची आळवणी केली जाते.
तुम्ही दिलेल्या फोटोतील आरती ही रेणुका मातेचे मातृत्व आणि तिचे संकटकाळी धावून येणे, याचे सुंदर वर्णन करते. आजच्या या लेखात आपण या आरतीचे शब्द आणि त्यामागील भक्तिभाव समजून घेऊया.
आरती चा अर्थ
ही आरती आकाराने लहान असली तरी तिचा अर्थ खूप गहन आहे. आपण कडवेवार याचा अर्थ पाहूया:
धृवपद: परशुरामाच्या आईला नमन
जय देवी अंबाबाई | परशुरामाचे आई || आरती ओवाळीन | माझे रेणुकाई ||
भावार्थ: आरतीची सुरुवातच देवीच्या जयजयकाराने होते. येथे देवीचा उल्लेख 'अंबाबाई' असा केला असला तरी, पुढे लगेच 'परशुरामाचे आई' असे म्हटले आहे. म्हणजेच ही आरती स्पष्टपणे माहूरच्या रेणुका मातेची आहे. भक्त म्हणतो, "हे परशुरामाच्या माते, मी तुला ओवाळण्यासाठी आरती करत आहे, तू माझा स्वीकार कर."
पहिले कडवे: मातापूर आणि भक्तांचा ध्यास
मातापुरी तुझा वास | भक्त धरिती ध्यास || संकट समयास | धाव घेई तू ख़ास ||
भावार्थ: मातापुरी: येथे 'मातापुरी' या शब्दाचा अर्थ 'माहूर' (Mahur) असा आहे. माहूरला प्राचीन काळी मातापूर असे संबोधले जात असे.
देवीचे वास्तव्य माहूरगडावर आहे आणि तिचे भक्त सदैव तिचाच ध्यास घेऊन जगतात.
सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे, जेव्हा भक्तावर संकट येते, तेव्हा ही आई 'खास' (तातडीने) धावून येते. ती आपल्या लेकरांना संकटात कधीच एकटे सोडत नाही.
दुसरे कडवे: अगाध महिमा
काय वर्णु तुझे गुण | शेष थकलासे जाण || अज्ञान हरी पाही | आंबे देई दर्शन ||
भावार्थ:शेष थकलासे: भारतीय अध्यात्मात असे मानले जाते की 'शेषनाग' (ज्याला हजार फणा आहेत) आपल्या हजार मुखांनी देवाची स्तुती गातो, तरीही देवाचे गुण वर्णन करून संपत नाहीत. कवी म्हणतात की, हे माते, तुझा महिमा इतका अफाट आहे की खुद्द शेषनाग सुद्धा तुझे गुण गाऊन थकला आहे, तर मी पामर काय वर्णन करणार?
अज्ञान हरी: माझ्या मनातील अंधार आणि अज्ञान दूर कर आणि मला तुझे दिव्य दर्शन दे, अशी आर्त विनवणी भक्ताने शेवटी केली आहे.