देवा लंबोदर गिरिजा नंदांना (मराठी व हिंदी) | Lambodar Girija Nandana Lyrics
लंबोदर गिरिजा नंदना' ही सोपी आणि गोड चालीची आरती. मराठी आणि हिंदी दोन्ही आवृत्त्या एकाच ठिकाणी वाचा.
गणपती आरती
लहान मुलांना म्हणायला अतिशय सोपी आणि गोड अशी ही आरती आहे. यामध्ये गणपतीच्या नृत्य करणाऱ्या रूपाचे वर्णन येते.
आरती - मराठी
लंबोदर गिरीजा नंदना देवा |
पूर्ण करी मनोकामना देवा || धृ ||
हे मन पावन तव पदी सेवन |
बुद्धी द्यावी गजानन देवा || १ ||
लंबोदर गिरीजा नंदना देवा |
पूर्ण करी मनोकामना देवा || धृ ||
पायी घागुऱ्या वाजती रुणझुण |
नाचत यावे गजानन देवा || २ ||
लंबोदर गिरीजा नंदना देवा |
पूर्ण करी मनोकामना देवा || धृ ||
एका जनार्दनी विनवितो तुज |
विद्या द्यावी गजानन देवा || ३ ||
लंबोदर गिरीजा नंदना देवा |
पूर्ण करी मनोकामना देवा || धृ ||
गणेशोत्सव असो किंवा संकष्टी चतुर्थी, बाप्पाच्या आरत्यांचे सूर कानावर पडले की वातावरण भक्तीमय होते. 'सुखकर्ता दुखहर्ता' नंतर जर कोणती आरती लहानांपासून थोरांपर्यंत सर्वांना पाठ असेल, तर ती म्हणजे 'देवा लंबोदर गिरिजा नंदना'.
ही आरती केवळ देवाची स्तुती नाही, तर त्याकडे बुद्धी आणि विद्येची केलेली मागणी आहे. संत एकनाथ (एका जनार्दनी) यांच्या नाममुद्रेने प्रसिद्ध असलेली ही रचना अतिशय प्रासादिक आहे.
आरतीचे वैशिष्ट्य
या आरतीची रचना अतिशय सोपी आहे. यात जड शब्द नाहीत, त्यामुळे लहान मुले ही आरती खूप आवडीने म्हणतात. यात गणपतीच्या बालरूपाचे आणि त्याच्या गुणवैशिष्ट्यांचे वर्णन केले आहे.
आरती चा अर्थ
या आरतीचा अर्थ समजून घेतला तर ती गाताना अजूनच आनंद मिळतो:
१. लंबोदर गिरिजा नंदना...
अर्थ: हे लंबोदर (मोठे पोट असलेल्या), हे गिरिजा नंदना (पार्वतीपुत्रा), तू आमच्या सर्व मनोकामना म्हणजेच इच्छा पूर्ण कर. तुझ्या चरणी आमची हीच प्रार्थना आहे.
२. हे मन पावन तव पदी सेवन...
अर्थ: हे गजानना, तुझ्या चरणांची सेवा करून आमचे मन पवित्र होऊ दे. तू बुद्धीचा दाता आहेस, म्हणून आम्हाला तू सद्बुद्धी दे. (ही ओळ विशेषतः विद्यार्थ्यांसाठी प्रेरणादायी आहे).
३. पायी घागुऱ्या वाजती रुणझुण...
अर्थ: तुझ्या पायातील वाळ्यांचा (घागुऱ्यांचा) 'रुणझुण' असा गोड आवाज येत आहे. भक्तांच्या भेटीसाठी तू असाच नाचत, आनंद लुटत यावे, अशी कवी कल्पना करतो. हे दृश्य डोळ्यासमोर आणल्यास मन प्रफुल्लित होते.
४. एका जनार्दनी विनवितो तुज...
अर्थ: 'एका जनार्दनी' म्हणजे जनार्दन स्वामींचे शिष्य संत एकनाथ (किंवा त्यांच्या परंपरेतील दास). ते बाप्पाला विनंती करतात की, आम्हाला 'विद्या' दे. येथे विद्या म्हणजे केवळ पुस्तकी ज्ञान नाही, तर आत्मज्ञान आणि शहाणपण.
आरती - हिंदी
देवा लम्बोदर गिरजा नन्दना |
देवा पूर्ण करो मनोकामना |
देवा सिद्ध करो सब कामना |
देवा लम्बोदर गिरजा नन्दना || धृ ||
तू दुःख हरता, तू सुख करता |
विद्या दायी गजानना |
देवा लम्बोदर गिरजा नन्दना || १ ||
पाँव पैझनिया रुनझुन बाजे |
रुनझुन बाजे, छम छम बाजे |
नृत्य करत हे गजानना |
देवा लम्बोदर गिरजा नन्दना || २ ||
सबसे पहले पूजा तुम्हारी |
हर बुधवार देवा पूजा तुम्हारी |
मोदक भोग लगाओ ना |
देवा लम्बोदर गिरजा नन्दना || ३ ||