सुखकर्ता दुःखहर्ता आरती शब्द आणि अर्थ | Sukhkarta Dukhaharta Aarti Lyrics
समर्थ रामदास स्वामी रचित 'सुखकर्ता दुःखहर्ता' गणपती आरतीचे पूर्ण शब्द आणि भावार्थ. वाचा गणरायाची ही लोकप्रिय मराठी आरती.
गणपती आरती
महाराष्ट्रात गणपती बाप्पाची सर्वात लोकप्रिय आणि घरोघरी गायली जाणारी आरती म्हणजे 'सुखकर्ता दुःखहर्ता'. ही आरती समर्थ रामदास स्वामी यांनी रचली आहे.
आरती
सुखकर्ता दुःखहर्ता वार्ता विघ्नाची |
नुरवी पूर्वी प्रेम कृपा जयाची |
सर्वांगी सुंदर उटी शेंदुराची |
कंठी झळके माळ मुक्ताफळांची || १ ||
जय देव जय देव जय मंगलमूर्ती |
दर्शनमात्रे मनकामना पुरती |
जय देव जय देव || धृ. ||
रत्नखचित फरा तूज गौरीकुमरा |
चंदनाची उटी कुमकुमकेशरा |
हिरेजडित मुकुट शोभतो बरा |
रुणझुणती नुपुरे चरणी घागरिया || २ ||
जय देव जय देव जय मंगलमूर्ती |
दर्शनमात्रे मनकामना पुरती |
जय देव जय देव || धृ. ||
लंबोदर पीतांबर फणिवरबंधना |
सरळ सोंड वक्रतुंड त्रिनयना |
दास रामाचा वाट पाहे सदना |
संकटी पावावे निर्वाणी रक्षावे सुरवरवंदना || ३ ||
जय देव जय देव जय मंगलमूर्ती |
दर्शनमात्रे मनकामना पुरती |
जय देव जय देव || धृ. ||
"सुखकर्ता दुःखहर्ता" ही श्री गणेशाची सर्वात लोकप्रिय आणि पवित्र आरती आहे. महाराष्ट्रातील प्रत्येक घरात, मंदिरात, आणि गणेश चतुर्थीच्या सणाच्या काळात ही आरती अत्यंत श्रद्धेने म्हटली जाते. "जय देव जय देव जय मंगलमूर्ती" या ओघवत्या धुनात ही आरती म्हटल्यावर मनात अपार शांती आणि आनंद प्राप्त होतो. या आरतीत विघ्नहर्ता गणपतीचे दिव्य सौंदर्य, अलौकिक गुणधर्म आणि भक्तांवरील अपार कृपा यांचे अतिशय सुंदर आणि भावपूर्ण वर्णन केले आहे. प्रत्येक ओळीत गणेशाच्या रूप, शृंगार आणि भक्तरक्षण या गुणांचा उल्लेख आहे. हा पवित्र श्लोक कोणत्याही मांगलिक कार्याच्या सुरुवातीस, दररोजच्या पूजेत, संकटकाळी आणि विशेषतः गणेश चतुर्थीच्या दहा दिवसांत म्हटला जातो. गणेशजी सर्व विघ्नांचे निवारण करून भक्तांना सुख, शांती आणि समृद्धी प्रदान करतात, असा या आरतीतून भक्तांचा विश्वास व्यक्त होतो.
आरती चा अर्थ
हे गणेशा! तू सुख देणारा आणि दुःख हरण करणारा आहेस. सर्व विघ्नांचा नाश करणारा तू विघ्नहर्ता आहेस. तुझी प्रेमळ कृपा सर्वप्रथम भक्तांवर होते. तुझे संपूर्ण अंग सुंदर लाल शेंदूराने सजलेले आहे आणि तुझ्या गळ्यात मोत्यांचा हार चमकत आहे.
हे देवा! हे मंगलमूर्ती गणेशा! तुझा जयजयकार असो! तुझे दर्शन घेतल्या मात्रानेच भक्तांच्या सर्व मनोकामना पूर्ण होतात. तू अशा कृपाळू आणि फलदायी आहेस.
हे गौरीनंदना! तुझा कमरपट्टा रत्नांनी सजलेला आहे. तुझ्या अंगावर चंदनाचा सुगंधी लेप आणि कुंकुम-केशराचा उबटण आहे. तुझ्या मस्तकावरील हिऱ्यांनी जडवलेला मुकुट अतिशय शोभतो आणि तुझ्या चरणी घुंगरू रुणझुण वाजत आहेत.
हे लंबोदर गणेशा! तू पिवळी वस्त्रे परिधान केलेला आहेस आणि तुझ्या कमरेस सर्पाचा बंध आहे. तुझी सोंड सरळ आहे (किंवा वक्र आहे) आणि तुझे तीन नेत्र आहेत. संत रामदास तुझी भक्तीने वाट पाहात आहेत. संकटकाळी तू भक्तांचे रक्षण करतोस आणि त्यांना मोक्षाचा मार्ग दाखवतोस. सर्व देव तुला वंदन करतात.
महत्त्व: या आरतीत गणपतीचे सगुणात्मक वर्णन केले आहे. "दर्शनमात्रे मनकामना पुरती" हे वाक्य भाविकांच्या अढळ श्रद्धेचे प्रतीक आहे.